Instituut voor Journalistiek - Syntra1

Instituut voor Journalistiek - Syntra1

VIJ - Syntra Journalistiek 1

Dit is de blog van de studenten Journalistiek 1.

Taak Kunstkritiek (minus afbeeldingen)

AlgemeenPosted by Syntra1 Tue, June 09, 2009 22:52:31

Weekendbijlage De Morgen

TURIJN IN JE ACHTERTUIN

BRUSSELWie dezer dagen een wereldbefaamde kunstcollectie wenst te aanschouwen, doet er goed aan ergens tussen 20/02 en 25/05 eens binnen te wandelen in Het Paleis voor Schone Kunsten. Heden ten dage loopt daar immers de tentoonstelling “Da Van Dijck a Bellotto”, met kunstwerken van Vlaamse en Italiaanse meesters.

Het Koninklijk Palijs te Turijn staat momenteel in de steigers om in 2011, bij de 150e verjaardag van de Italiaanse eenmaking, de nationale musea van de stad te huisvesten. Dankzij deze werken krijgt onze hoofdstad de unieke kans de historische collectie van de Galleria Sabauda tentoon te stellen. Het betreft hier de collectie van het “Huis van Savoye”, hetgeen meesterwerken uit de 15e tot de 18e eeuw herbergt en voorts de dominante kunststromingen uit deze periode weergeeft. Maniëristische, classicistische, caravaggistische en barokke werken komen aan bod, alsook de artistieke uitwisseling tussen Vlaamse en Italiaanse meesters. Dit alles te bezichtigen in een chronologisch en thematisch opgebouwd geheel, waarin grote namen als Pieter Brueghel de Oude, Pieter Paul Rubens, Antoon van Dyck, Andrea Mantegna, Orazio Gentileschi en Bernardo Bellotto de revue passeren. Het museum pakt ook uit met vier nooit eerder in België vertoonde schilderijen van Rubens, vier waardevolle Brusselse wandtapijten en verluchte manuscripten van de Koninklijke Bibliotheek.

Huis van Savoye

Het uitbouwen van een grootse kunstcollectie was slechts één van de technieken die de adellijke familie van Savoye hanteerde om politieke macht, invloed en status te verwerven. Aanvankelijk beheerde de familie enkel de gelijknamige regio van Savoye, maar hun invloed breidde gestaag uit dankzij slinkse politieke zetten en strategische huwelijken. Uiteindelijk werd ook hun ultieme ambitie bewaarheid wanneer Victor Amedée II in 1713 de kroon van Sicilië en later ook van Sardinië verwierf. De Italiaanse eenmaking is een feit wanneer hertog Vittorio Emanuele II in 1861 de troon bestijgt als eerste koning van Italië.

Het koninkrijk van Savoye eindigde net na het einde van de tweede Wereldoorlog, met een referendum waarin het Italiaanse volk de republiek als staatsvorm verkiest. Tijdens deze lange regeerperiode bouwden zij gestaag aan een opzienbarende kunstcollectie en om deze meer luister te geven deinsden zij er niet voor terug grote kunstenaars naar Italië te halen. De erfenis die zij achterlaten in de vorm van de Galleria Sabauda blijft daardoor ook vandaag één van de belangrijkste Europese kunstcollecties. Wat betreft de Vlaamse schilderkunst uit deze periode is het in ieder geval ondenkbaar het belang van deze collectie te onderschatten, aangezien zowel Rubens als Van Dijck erin vertegenwoordigd zijn.

Pracht en praal

Dat het gaat om een grote collectie – in getale en aanzien – wordt meteen duidelijk na een eerste aanblik van de bombastische zalen. De meestal grote werken staan opgesteld in grote ruimtes, waar aankleding en belichting een minimale rol vervullen. De hoofdrol ligt hier overduidelijk weggelegd voor de schilderijen zelf, die als het ware in een one-man show staan te glunderen. Wie op zoek is naar verhaal en betekenis in een intiem kader is hopeloos aan het verkeerde adres. Tijdens het laveren tussen de meesterwerken door wordt je geen moment rust gegund. De (niet overbodige) audiotape sleurt je van meesterwerk naar meesterwerk, met tussenin andere meesterwerken, en deze laat je maar beter niet aan je voorbij gaan. Althans, zo doet de indruk vermoeden.

Zaal na zaal lijken eindeloos gevuld, en er worden best enkele uren vrijgemaakt om deze door te komen. Zo niet zou men wel eens een unieke kans laten liggen om dat schilderij van die schilder te missen. Op zijn minst voor een aantal schilderijen is dit zeker en vast terecht. Prachtige werken zoals het portret van Johannes de Doper van Guido Reni en “zicht op Turijn vanuit de Koninklijke tuin” van Bellotto blazen je achterover en blijven op je netvlies gebrand nog lang na het verlaten van de tentoonstelling.

Ook minder bekende werken zadelen je met dit zelfde gevoel op en de neutrale toeschouwer kan niet anders dan verwonderd zijn door de schoonheid die sommige van deze werken in zich herbergen.

Tussen verering en afkeer

Maar lang niet alle werken uit de collectie bezitten deze graad van verfijndheid en door de overvloedige keuze aan werken ziet men al snel door de bomen het bos niet meer. Men kan zich dan beperken tot wat de audiotape je voorschotelt als zijnde de moeite waard, of afgaan op de gerenommeerde namen die je hebt onthouden vanuit je schooltijd. Hierin schuilt het onvermijdbare risico unieke pareltjes te missen, op deze uitzonderlijk unieke gelegenheid. De andere mogelijkheid is dan weer alles proberen in je op te nemen en uit te pluizen. Dit brengt dan weer de nodige dosis fysieke en mentale vermoeidheid met zich mee en tevens het geleidelijke concentratieverlies naarmate de zalen vorderen.

Als bezoeker hoef je hier ook geen leidend handje te verwachten. Je wordt er pardoes in gedropt en het is aan jou om keuzes te maken en er je weg in te vinden.

De thematische indeling van de zalen naar periode en kunststroming is handig en duidelijk. Overal krijg je randuitleg te verwerken, wat het geheel toch iets makkelijker maakt te plaatsen binnen de persoonlijke beleving. Voorts is er echter bitter weinig rekening gehouden met de toeschouwer. Dat de werken voor zich spreken is één zaak (en geen onterechte), maar een combinatie met een aangename sfeer hoeft zeker geen overbodige luxe te zijn. Het weerhoudt de bezoeker er immers van snel andere oorden te willen gaan opzoeken om het onbehaaglijk gevoel te ontvluchten, hetgeen hier in de praktijk soms af te lezen viel van de gezichten van sommige passanten.

De hinderlijke verlichting draagt daar ook zijn steentje voor bij. Meerdere malen moet men zich in een welbepaalde hoek stellen om toch maar die linkerbovenhoek van een prachtig schilderij te kunnen ontwaren, of een anders onleesbare tekst te ontcijferen. Op deze manieren de werken onrecht aandoen lijkt mij nochtans makkelijk vermijdbaar...

Slechts in één enkele zaal is het iet of wat gezellig vertoeven, en dat is niet toevallig de zaal waar goede belichting noodzakelijk is, nl. de zaal waar de manuscripten liggen opgesteld. Daar kan men in alle rust de werken gadeslaan, en bijkomend voordeel van de gecentreerde verlichting is dat andere bezoekers meteen minder opvallen. Een heel ander gevoel dan in de andere zalen, waar de horde medebezoekers je constant van je sokken dreigt te lopen.

Dit laatste is uiteraard echter een kenmerk van elk groot museum met een grote (in alle betekenissen van het woord) collectie. En net dat maakt dat men de ongenoegen snel vergeet. De frustratie van een slecht verlicht werkt verdwijnt als sneeuw voor de zon wanneer onmiddellijk erna de aanblik van Gentileschi’s meesterwerk “anunciatie” je gezichtsveld kruist, met zijn schouwspel van wonderbaarlijke lichtspel en prachtig glooiende stoffen. De opstelling in de zaal van de stillevens mag dan nog zo chaotische zijn, wanneer je er de bloemen haast kan ruiken en de verrotte heerlijkheid van Jan Davidsz de Heem’s fruit je opvalt, is die zoektocht nimmer voor niets geweest. Vergelijken, bestuderen, overpeinzen,… Het zijn mentale processen die je ongewild en onverwijld bezig blijven houden in deze wervelwind van meesterwerken.

De fysieke of emotionele ongemakken ten spijt, ze zijn van vervagende aard, en wat ’s anderdaags rest is het gevoel van toch maar lekker alles van op de eerste rij hebben mogen aanschouwen. Geen mens die dat ongevoelig laat.

Citytrip Turijn

Toegegeven, het is een harde noot om te kraken, deze massale tentoonstelling, maar eens gekraakt zal je er als liefhebber ongetwijfeld met plezier van smullen. Mensen die afkerig staan tegenover een ongenuanceerde staaltje bombarderie van kunst blijven beter thuis. Verwacht hier geen minutieus verhaaltje en met grote zorg gekozen setting. Verwacht nog minder een in gezellige sfeer gedompelde intieme ervaring. Stel je echter zo veel mogelijk open voor wat hetgeen deze tentoonstelling is en ook wil zijn, en dat is niets minder dan een unieke, verschillende meesterwerken omvattende collectie en bovendien spaart het je een citytrip Turijn uit om ze te bezichtigen.

Van borststuk, tot manuscript, tot schilderij en wandtapijt, het Paleis der Schone Kunsten huisvest gedurende drie maanden een belangrijk deel van ons en Europa’s cultureel erfgoed. Als het de straatstenen koud laat, dan toch zeker een welbepaald type kunstliefhebber niet. Indien u zichzelf tot het type kunstliefhebber rekent die geschiedenis en cultuur (en geschiedenis van cultuur) hoog in het vaandel draagt, dan heeft u ongetwijfeld geen recensie nodig gehad om u zich naar daar te haasten. Voor ieder ander kunstgezind persoon die er aan zou twijfelen: de meesters zijn in het land, ga en vergaap u aan hun penseelstreken.

Van Kelecom Joris

  • Comments(0)

Fill in only if you are not real





The following XHTML tags are allowed: <b>, <br/>, <em>, <i>, <strong>, <u>. CSS styles and Javascript are not permitted.